Bốn xu hướng chính trong phát triển tương lai của bao bì thực phẩm

Chúng ta đến siêu thị để mua sắm và bắt gặp vô số mặt hàng, với đủ loại bao bì hấp dẫn. Bao bì của thực phẩm, dù ở hình thức nào, không chỉ nhằm thu hút người tiêu dùng bằng thị giác, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo quản thực phẩm. Cùng với sự phát triển của công nghệ thực phẩm và sự nâng cao nhu cầu của người tiêu dùng, họ ngày càng đặt ra nhiều kỳ vọng và yêu cầu đối với bao bì thực phẩm. Vậy trong tương lai, xu hướng của thị trường bao bì thực phẩm sẽ như thế nào?

1. Đóng gói an toàn

Thực phẩm phải đặt an toàn lên hàng đầu. “An toàn” là một đặc tính quan trọng của thực phẩm, và bao bì cần bảo đảm duy trì đặc tính này. Dù là bao bì bằng nhựa, kim loại, thủy tinh, vật liệu composite, hay các loại túi nhựa, hộp đựng dạng túi, chai thủy tinh, chai nhựa, hộp giấy… thì việc tiếp xúc trực tiếp với môi trường bên ngoài cũng giúp người tiêu dùng được sử dụng thực phẩm an toàn, vệ sinh trong suốt thời hạn sử dụng.

Chẳng hạn, trong bao bì bảo quản thực phẩm có sử dụng điều hòa không khí, việc thay thế oxy bằng các khí trơ như nitơ và carbon dioxide có thể làm chậm tốc độ sinh sản của vi khuẩn. Đồng thời, vật liệu bao bì phải có khả năng ngăn chặn khí tốt; nếu không, khí bảo vệ sẽ nhanh chóng bị thất thoát. An toàn luôn là yếu tố cơ bản của bao bì thực phẩm. Do đó, thị trường bao bì thực phẩm trong tương lai vẫn cần tiếp tục nâng cao hơn nữa mức độ đảm bảo an toàn thực phẩm.

Thứ hai, bao bì thông minh

Với sự xuất hiện của một số công nghệ cao và công nghệ mới trong ngành bao bì thực phẩm, bao bì thực phẩm cũng đã trở nên thông minh. Theo cách hiểu phổ biến, bao bì thông minh là loại bao bì cung cấp thông tin về chất lượng sản phẩm thực phẩm trong quá trình lưu thông và bảo quản, thông qua việc giám sát các điều kiện môi trường xung quanh thực phẩm được đóng gói. Việc tích hợp các công nghệ cơ khí, sinh học, điện tử, cảm biến hóa học và công nghệ mạng vào vật liệu bao bì giúp biến những bao bì thông thường trở thành những sản phẩm có nhiều “chức năng đặc biệt”. Các hình thức bao bì thông minh cho thực phẩm được sử dụng phổ biến chủ yếu gồm ba loại: bao bì theo dõi thời gian–nhiệt độ, bao bì chỉ thị khí và bao bì chỉ thị độ tươi. (Nguồn: Thành viên Ủy ban Chuyên môn An toàn Thực phẩm thuộc Hội Thực phẩm Thượng Hải: Lưu Thiệu Vĩ, “Bao bì thông minh giúp chất lượng thực phẩm trở nên dễ nhận biết bằng mắt”)

Người tiêu dùng khi mua thực phẩm có thể nhận biết được tình trạng hư hỏng, độ tươi ngon… mà không cần tra cứu ngày sản xuất và hạn sử dụng, chỉ thông qua sự thay đổi của nhãn dán trên bao bì. Đồng thời, họ cũng không còn phải lo ngại về tình trạng suy giảm chất lượng trong suốt thời hạn sử dụng. Tự động hóa và thông minh hóa đang là xu hướng phát triển của ngành công nghiệp thực phẩm, và bao bì thực phẩm cũng không ngoại lệ. Việc ứng dụng các giải pháp thông minh giúp tối ưu hóa trải nghiệm của người tiêu dùng. Ngoài ra, bao bì thông minh còn thể hiện rõ ở khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm; nhờ các nhãn dán thông minh gắn trên bao bì, chúng ta có thể dễ dàng xác định những thông tin quan trọng liên quan đến quá trình sản xuất của sản phẩm.

Thứ ba, bao bì xanh

Mặc dù bao bì thực phẩm mang lại giải pháp bảo quản an toàn, tiện lợi cho ngành công nghiệp thực phẩm hiện đại, nhưng phần lớn bao bì chỉ được sử dụng một lần. Chỉ một tỷ lệ nhỏ trong số đó có thể được thu hồi và tái sử dụng một cách hiệu quả. Một số vấn đề ô nhiễm môi trường đã lan tràn trên các đại dương và thậm chí đe dọa sức khỏe của sinh vật biển.

Có thể dễ dàng nhận thấy tại các triển lãm chuyên ngành bao bì trong nước quy mô lớn (Sino-PACK, Packinno, Interpack, SWOP) rằng xu hướng xanh, thân thiện môi trường và bền vững đang ngày càng được chú trọng. SINO-PACK 2022/Packinno áp dụng khái niệm “thông minh, đổi mới, bền vững”, đồng thời thiết lập khu vực “Thiết kế Bao bì X Bền vững” nhằm tập trung vào các vật liệu tái chế thân thiện với môi trường như nguồn gốc sinh học/thực vật, kỹ thuật bao bì và thiết kế nhẹ, cũng như công nghệ tạo hình từ bột giấy, qua đó thúc đẩy những loại hình bảo vệ môi trường mới. Interpack 2023 đề ra chủ đề “đơn giản và độc đáo”, đồng thời nhấn mạnh bốn nội dung nổi bật: “kinh tế tuần hoàn, bảo vệ tài nguyên, công nghệ số và an toàn sản phẩm”. Trong đó, “kinh tế tuần hoàn” đặc biệt chú trọng đến chu trình của bao bì.

Hiện nay, ngày càng nhiều doanh nghiệp thực phẩm đã bắt đầu áp dụng các giải pháp bao bì xanh và tái chế. Một số công ty sữa đã ra mắt sản phẩm sữa đóng gói không in nhãn, trong khi một số doanh nghiệp còn sử dụng nguyên liệu từ bã mía để sản xuất bao bì. Các vật liệu bao bì thực phẩm có thể phân hủy sinh học và tự nhiên. Có thể thấy rằng trong ngành bao bì thực phẩm, bao bì xanh đang trở thành một chủ đề và xu hướng không thể tách rời.

Thứ tư, bao bì được cá nhân hóa

Như đã đề cập trước đó, các hình dáng đa dạng và bao bì bắt mắt thu hút sự mua sắm của nhiều nhóm khách hàng khác nhau. Biên tập viên đã đến siêu thị và nhận thấy rằng bao bì thực phẩm ngày càng “đẹp mắt” hơn: có loại mang phong cách cao cấp, có loại nhẹ nhàng, thanh lịch, có loại tràn đầy sức sống, lại có những mẫu vừa xinh xắn, vừa đáng yêu, đáp ứng nhu cầu cá nhân hóa của từng đối tượng người tiêu dùng.

Chẳng hạn, trẻ em thường bị thu hút bởi các hình ảnh hoạt hình và những màu sắc bắt mắt trên bao bì. Những họa tiết trái cây và rau củ tươi tắn in trên chai nước uống cũng khiến sản phẩm trông lành mạnh hơn. Việc trưng bày trực tiếp cũng góp phần tăng sức hấp dẫn. Trước sự quan tâm ngày càng lớn của người tiêu dùng đối với công nghệ chế biến thực phẩm và các phụ gia thực phẩm, các nhà kinh doanh còn nắm bắt được những xu hướng hiện nay như: diệt khuẩn tức thì, lọc màng, quy trình tiệt trùng ở 75 °C, hộp đựng đã được tiệt trùng, không đường, không chất béo, v.v., qua đó thể hiện rõ trên bao bì sản phẩm.

Bao bì thực phẩm được cá nhân hóa ngày càng nổi bật trong các sản phẩm ẩm thực của giới ngôi sao trên mạng, chẳng hạn như các thương hiệu bánh Trung Hoa, trà sữa, cửa hàng bánh ngọt phương Tây – những mảng vốn rất “hot” trong vài năm gần đây – với phong cách INS, phong cách Nhật Bản, phong cách hoài cổ, phong cách kết hợp, v.v., nhằm theo đuổi xu hướng thời trang của thế hệ mới và thu hút người tiêu dùng trẻ.

Đồng thời, bao bì cá nhân hóa còn thể hiện ở hình thức đóng gói. Các sản phẩm thực phẩm dành cho một người và mô hình gia đình nhỏ khiến các loại thực phẩm đóng gói với khối lượng nhỏ trở nên phổ biến. Sản phẩm gia vị được đóng gói với khối lượng nhỏ hơn, trong khi các món ăn tiện lợi cũng có kích thước vừa phải. Các doanh nghiệp thực phẩm ngày càng chú trọng đến bao bì cá nhân hóa phù hợp với từng độ tuổi, từng nhóm gia đình, từng mức khả năng chi tiêu và từng thói quen tiêu dùng; đồng thời không ngừng phân chia细hóp người tiêu dùng và tinh chỉnh phân loại sản phẩm.

Xét cho cùng, bao bì thực phẩm cần bảo đảm an toàn thực phẩm và duy trì chất lượng sản phẩm, đồng thời thu hút người tiêu dùng mua sắm. Trạng thái lý tưởng cuối cùng chính là sự thân thiện với môi trường. Cùng với sự phát triển của thời đại, các xu hướng bao bì thực phẩm mới sẽ xuất hiện, đồng thời những công nghệ tiên tiến cũng được ứng dụng vào lĩnh vực bao bì nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng thay đổi.